μετάφραση: Φοίβη Γιαννίση
Στρατιές Συμπόνιας
Αδερφέ ήθελα να ξαπλώσω κάτω στο λιβάδι, ήθελες να φορτίσεις πάνω στον λόφο.
Χτες μετακόμισα στον ξενώνα στην άλλη μεριά του σπιτιού, μακριά από τηλέφωνο και καλωδιακή, τηλεχειριστήρια, ρολόγια, ξυπνητήρια, όλα εκείνα που αυξάνουν τη συχνότητα των σημάτων που αδυνατώ να αγνοήσω.
Η μουσική διαφέρει : προς στιγμήν πίστεψα πως το να κρατήσω τα αυτιά μου απασχολημένα με ορχηστρική λεπτομέρεια θα δημιουργούσε εκτροπή των νεύρων και θα γλύκαινε τον πόνο – ας γελάσω, ένα έξαλλο ρέκβιεμ πίσω απ’την πλάτη μου.
Αλλά αυτός ο βόμβος συνωμοτεί στο να με ζαλίζει: ποιανού η φωνή κουδουνίζει. Αεροπλάνα συντρίβονται ελλείψει οδηγίας ή ηχούς. Η ίδια η έρευνα γίνεται ύποπτη, το σώμα το έγκλημα που διατηρεί την συνείδηση. Όπως κάποτε, πολύ παλιά, που ονειρεύτηκα την νεκροψία ενός μαχαιριού.
Χώθορν: ο κόσμος της ύλης έγινε ένα μεγάλο νεύρο.
………………………………….
O πόνος είναι το κοινό μυστικό πως ζωντανεύουμε από γραμμές ηλεκτρικές. Το θέατρο του συγκινησιακού αθλητισμού του Αρτώ θα εξαντλούσε τον τηλεχειρισμό μας σε απόλυτη συμπάθεια.
Η τέχνη επιδιώκει την απόσπαση. Ακόμα και κολλημένο στο κεφάλι μου, το αυτί μου ήταν αφιερωμένο σε σένα.
Στον πολιτισμό του ναρκισσισμού, η τελετουργική θυσία εσωτερικεύεται. Πρέπει να συνεχίζουμε να σκοτώνουμε και να ξαναζωντανεύουμε, κι αυτό έχει αντίτιμο. Η καταγραφή της θυσίας είναι η απόσπαση.
…………………………………………………………
Στην αρχή διεξήγαμε τη σχέση μας εξολοκλήρου από τηλεφώνου.
Ο καθηγητής μιλούσε για γλωσσικό πλατωνισμό)
Θυμός1, θυμάρι ή θυμίαμα, θέρος, θερισμός, θεραπεία, η τέχνη της θερμότητας,
μασσέρ ή πόρνη.
Καθώς φρόντιζαν τους τάφους των συζύγων τους, μία Ελληνίδα και μία Ρωσσίδα άκουσαν την ίδια ειδοποίηση στα αμοιβαία αυτιά τους.
Όπως του Μπούντυ ή του Ντάμερ2, η σύσταση της τούγιας είναι “υπερσεξουαλική”. Σκέφτονται εμμονικά και πράττουν ως εάν κάποιος είναι δίπλα τους. Η μουσική τους φέρνει δάκρυα.
(Στον κήπο της Εδέμ ονοματοποιία η τελευταία σπασαρχίδω
……………………………………………..
Έκφραση Βεδουίνων: όταν δύο γυναίκες μιλούν, ο Διάβολος στέκει ανάμεσα.
Μικροί κύκλοι πάνω στα μάγουλα και το στόμα μου, ανάμεσα στη φωνή μου και τα
δάχτυλα του βιολιού, που παίζουν σ’αυτό το πεδίο.
Το έργο του γλωσσολόγου είναι η προσομοίωση οικειότητας.
Το πένθος μου είναι σαν τα μαλλιά μου
Οι γυναίκες που ακούν πάνω στο σώμα μου κουβαλούν μηνύματα.
Ένας μεταλλικός ήχος. (Δρουν σαν κάποιος να στέκει πίσω τους
Σαν ένα τραγούδι χωρίς μελωδία
Όταν δύο γυναίκες μιλούν, ένα σώμα στέκει ανάμεσά τους.
Στραγγάλισα το σώμα μου ώστε η φωνή μου να κορυφωθεί ψηλότερα
ψσιωπηλή
………………………………………
Ήμουν ο φορέας ήμουν ο αφηγητής
Διέδωσα ελευθερία σε ξένες πληγές
Παγκοσμιοποίηση σημαίνει νοσταλγία
το σύνδρομο της αίσθησης
παντού στο σπίτι
Η φιλοσοφία ποτέ δεν θα πει
την ιστορία της αγάπης της
Τα πνευμόνια μας ένα λευκό χωράφι όπου
……………………………
Ποτέ δεν υπήρξε θέατρο στην Αμερική
Υποδυόμενοι το κενό δεν
παίζουμε πια στο σκοτάδι
Στραγγίζουμε τον ωκεανό
θεματοποιώντας το πραγματικό σαν
βαρύ φορτίο
που κανείς δεν θα ξεφορτώσει
Ποτέ δεν υπήρξε θέατρο
μόνο ικέτιδες γυναίκες θαμμένο παιδί
εκκενώνοντας με σώματα
το εύλογο ψεύδος του νόμου
…………………………………..
Ο κόσμος κείται σε παράλληλα άσυλα
Ένας προσεύχεται με σάρκα, άλλος με φαντασία
Ένας εξομολογείται, άλλος το καταγράφει
Ένας ακρωτηριάζει το ονομάζει αντικειμενική γλώσσα
Ένας αποφεύγει την ταυτότητα επανεκθέτοντας το θέμα
………………………………..
Οι στρατιές με κρατούν ασφαλή στην ευαισθησία
όπως μία κούκλα από αλάτι
σε έναν ωκεανό χλωρίνης
Ασύδοτη αλλά φανατική
Ένας αρνείται την ταυτότητα απωθώντας το κίνητρο
…………………………………
Μείνε σιωπηλός αλλά σκέψου από μέσα σου
έχουμε ανοσία στην εισβολή
Μείνε σιωπηλός αλλά σκέψου από μέσα σου
η βοήθεια έρχεται
Όταν ο χρόνος αναστέλλεται μπορούμε να νικήσουμε χριστιανικές μάχες
Όταν το ειδύλλιο είναι ακόρεστο μπορεί και να έχουμε εκλογές
……………………………….
Το παιχνίδι των σκιών συνεχίζεται χωρίς διακοπή
Η καταστροφή καλεί για μετάφραση
Το σώμα είναι κοινός μας ορίζοντας
Μεταξύ αλήθειας και νόστου
Καλλιέργησε την απάθεια για τη γεύση του οίκου
…………………………………
Ήμουν ο φορέας ήμουν ο αφηγητής
Σταμάτησα να ονειρεύομαι και στο άχρονο έπεσα
Γιατρεμένη από ιστορία ή γεωργία
από τις υποθέσεις που με κατέχουν
στην θνητότητά σας αντιπαραθέτω τη γη
στο πένθος σας τα πνευμόνια μου
την ουροδόχο κύστη μου για φόβο την καρδιά για στρατιωτικό νόμο
…………………………………………………
Οι άνδρες
μηρυκάζουν έναν βράχο
Οι γυναίκες σωρεύουν βουνά
πριν από τον εχθρό
Σε όλες τις φονταμενταλιστικές χώρες
είναι στρατηγικό να ενθαρρύνεις τον χορό
………………………………..
μαθαίνοντας το πηγαινέλα ανάμεσα
σε αλληγορία και τον στίχο
ανάμεσα στον βράχο και τον αέρα
Μπαίνουμε στη γη
ΒΑΚΚΗΑΙ
Ο νους είναι μαύρη γη ακολούθησέ την
Το χώμα ρουφάει τη θλίψη όταν είναι ντόπια
Η αγάπη μας για το καθαρό αποβάλλει κάθε ξένο πρόσωπο
Μία έκσταση μία παρωδία κάτω
Στη μαύρη γη
Ακόμα και η σάρκα και το αίμα είναι θεατρικά
Όταν συνηθίζουμε τον αγγελιοφόρο ποτέ την πράξη
Φέρε τον πόλεμο σαν ντόπιο χώμα και θα ρουφήξει
Κάθε θέατρο εκτοξευμένο σε άλλη σκηνή
Κράτα το κεφάλι στα χέρια σου μέχρι να δεις
Μια άγρια ζωή συγγενική
η μετάφραση έγινε από το ποιητικό βιβλίο Armies of Compassion, σελίδες, 21, 22, 27, 28, 47, 48, 49, 52, 53, 71.
………………………….
Διασπορά Διαβολική/Diaspora Diabola
Πώς μπορείς να επιστρέψεις σε έναν τόπο όπου ποτέ δεν υπήρξες;
Πίσω στο μέλλον.
Εκεί όπου το εγώ που η μητρική του γλώσσα είναι η μητρική της γλώσσα ποτέ δεν έλαβε χώρα.
Εκεί όπου ένα άλλο εγώ κείται απραγματοποίητο.
Αλλά το ταξίδι στο χρόνο δεν είναι δυνατόν, και άρα το συνεχίζω ως ποιήτρια.
Δεν είμαι ντόπια Ελληνίδα. Δεν είμαι ντόπια πουθενά. Η μετανάστευση σπάει τον σύνδεσμο του σώματος και του χώματος.
Το να είσαι στα Κύθηρα και να λες Σαμίου σημαίνει να προφέρεις ένα κρυπτογράφημα ή μία μαγική λέξη, το επώνυμο που αμέσως με επανατοποθετεί στη γεωγραφία και την ιστορία του γένους. Μεταφέρει μία προέλευση που με φέρνει μέσα στο έθνος. Το επώνυμο προηγείται του ονόματός μου, και τα δύο πανταχού παρόντα σαν πέτρες.
Η κίνηση αυτή δεν με φέρνει σπίτι. Δεν επέστρεψα. Αυτή η αναγνωσιμότητα δεν με απαλλάσσει από την ξενότητά μου· τη στρέφει. Ξαναγίνομαι ένα πλάσμα του ανοίκειου. Ένα πράγμα της διασποράς. Ένα ανοίκειο είδος όχι γιατί η απώλεια του οίκου μάς στοιχειώνει αλλά λόγω αυτής της κίνησης ανάμεσα στο ξένο που έγινε οικείο και το οικείο που έγινε ξένο.
Ανάμεσα στο νοικοκυριό και ό,τι κρύβει.
Την προσωπικότητα που κρύβει την απουσία μιας καταγωγής ομόλογης στο σώμα μου.
Την ελαφριά σκιά που ρίχνει οποιοδήποτε εγώ.
Το εγώ που της μητέρας η μητρική γλώσσα είναι η μητρική μου γλώσσα. Εκεί που δεν θα ζούσα μέσα στην ευχέρεια της μιας γλώσσας, όμως θα ένιωθα περισσότερο στο σώμα μου ακούγοντας την άλλη.
Τα ελληνικά είναι η γλώσσα που γιατρεύει γιατί ενεργοποιεί το αισθητήριο ενός δυνητικού σώματος. Τι θα μπορούσα να έχω γίνει. Τι θα μπορούσα να έχω γίνει. Η Ελλάδα μού επιτρέπει να εμβαπτιστώ στο αισθητήριο ενός προκατεχόμενου αλλά προσωρινά πιθανού εαυτού.
Η Ελλάδα είναι ο θησαυρός όπου μπορώ να έχω πρόσβαση μόνο μέσα από ατομικές συναντήσεις, (ξανα)μαθημένες λέξεις, ονόματα, καθομιλουμένη της πέτρας. Σερπαντινίτης, Πωρόλιθος, Σφραγιδόλιθος, Καλντερίμι, Ομφαλός.
Επειδή δεν μπορώ ποτέ να ανακαλέσω πλήρως τον θησαυρό αυτό, ποτέ δεν θα γίνω ντόπια. Επειδή δεν ήμουν ποτέ και δεν μπορώ να γίνω ποτέ και πουθενά ντόπια, είμαι σε επαφή με το άπειρο.
Γιατί Ελλάδα; Γιατί όχι Κίνα, Ισπανία, Αίγυπτος, Ινδία;
Εγώ που θα μπορούσα να υπάρξω οπουδήποτε.
(Το ιδιοπαθές σύνδρομο του Αντονέν Αρτώ: Γιατί γεννήθηκα εδώ, με αυτούς τους γονείς, μέσα σε αυτές τις γλώσσες; Το όνομά μου είναι λέξη των Πόπολ Βου,3 το όνομά μου είναι κραυγή στα σχολεία στα υψίπεδα του Αφγανιστάν.
Για κάποιους πρόκειται για σκέτο μοντερνιστικό πριμιτιβισμό. Για άλλους, σχιζοφρενική παραίσθηση. Το ξυλόφωνο του Αρτώ: Είμαι μπλοκαρισμένη – και άρα δεν μπορώ παρά να είμαι άλλο – και – είμαι μπλοκαρισμένη από το άλλο.)
Πρέπει να είναι η Ελλάδα. Την απαιτεί το κυνήγι το ανοίκειου. Αυτή η στροφή/επιστροφή. Ο μύθος της γενεαλογίας, η φαντασίωση της καθορίζουσας ύλης. Κυτταρική μνήμη. Η ουσιοκρατία του φαινότυπου.
Γιατί αλλιώς γίνεται εξωτισμός. Καθαρή εικασία. Ακόμα πιο φανταστική.
Φαντάζομαι πως μπορώ να φτάσω πιο κοντά στις επιλογές και τα ατυχήματα που δημιούργησαν το μονοπάτι που παράγει το σώμα μου. Τις στροφές και τις επιπτώσεις. Την ύλη που προκαλεί ένα σώμα. Τα ξαδέρφια που ζουν στο χωριό.
Το περβάζι πάνω από τα σκαλιά όπου έπαιζε βιολί. Την πηγή όπου έβγαζε νερό και ίσιωνε τα μαλλιά του προς τα πίσω το πρωί. Τα γίδια και τα πρόβατα απογόνους εκείνων που ζευγάρωναν. Τα πλατάνια που τα σκίαζαν, τις ελιές και τα φραγκόσυκα που τα έτρεφαν. Οι παλίρροιες στο Καψάλι όπου μάθαιναν κολύμπι και όπου οι Βρετανοί αποβιβάστηκαν. Το Σπαραγγαριό όπου έμεναν μέχρι να φτάσουν κολυμπώντας το αμερικάνικο πλοίο.
Αγγίζω τα αντικείμενα που τους συνόδεψαν:
το δηλωτικό βιβλίο φορτίου τού St. Laurent από την Χάβρη που έφθασε στο Έλλις Άιλαντ τον Ιούνιο του 1907, και τον περιέγραφε σαν κίτρινο με καστανά μαλλιά·
το ισπανοελληνικό γλωσσάρι που φύλαγε σε ένα σημειωματάριο στο Μπουένος Άιρες·
τη ζώνη με χρυσά νομίσματα από την προίκα μου που έκλεψε κάποιος που επιδιόρθωνε το κλιματιστικό μου στα τέλη της δεκαετίας του 1990·
την Μυρτιδιώτισσα με τα αδιαφανή της πρόσωπα·
το φυλακτό που είχε καρφιτσώσει στο εσώρουχό του, με ραμένα πέταλα από τον επιτάφιο, μπαρούτι, και τούφες από τα λευκά της μαλλιά
Τόσο κοντά ώστε να αγγίζω, φαντάζομαι πως βλέπω καλύτερα. Αγγίζω τα αντικείμενα που καλούν τα σώματά τους και τα φαντάζομαι σαν ύλη του δικού μου σώματος.
Σήμερα μοιάζει περισσότερο με ερωτικό πόθο.
Γλυκύπικρος Έρως. Ανεπίστρεπτος. Το άπειρο του πόθου.
Σήμερα με βάλλει ως ταξίδι στον χρόνο. Είμαι στο σωστό σώμα στο λάθος μέρος. Και εκατό χρόνια στο λάθος μέρος το καθιστούν λάθος σώμα, το κάνουν να είναι κάποιου άλλου το σώμα: δικό μου.
Αν είχα μεγαλώσει σε αυτό το χώμα, αν είχα φάει την τροφή που μεγαλώνει κάτω από αυτόν τον ήλιο, αν είχα πιει το γάλα από αυτά τα ζώα. Δεν θα είχα γεράσει με τον ίδιο τρόπο. Θα ήμουν ίσως πιο κοντή. Ίσως πιο λεπτή. Ίσως η ζωή μου δεν θα ήταν αποτυχία. Θα ήμουν πιο δυνατή. Δεν θα είχα απομείνει μόνη. Οι άνθρωποι δεν θα με είχαν αφήσει να είμαι μόνη.
Θα είχα προσπαθήσει να ξεφύγω για να είμαι μόνη. Θα ήμουν το ίδιο απροσάρμοστη. Η ίδια ελαφριά σκιά, τώρα αναγνώσιμη, δυσανάγνωστη.
Θα είχα φύγει. Όπως έκαναν. Όπως στο παραμύθι του ταξιδιού στον χρόνο, όπου το καθετί αποδεικνύεται το ίδιο στο τέλος. Προσπαθώντας να αποκαταστήσω την προέλευση και το τραύμα θα είχα μπει σε κίνηση. Θα είχα βαλθεί να περάσω τα σύνορα, να περάσω τη θάλασσα όπως έκαναν κι αυτοί. Θα ήμουν το ίδιο διά βολική.
Σπλαχνική Ποιητική
Η Σπλαχνική Ποιητική παρακολουθεί το «χρόνιο σύνδρομο της Δύσης» και τις σκληρές θεραπείες της ποίησης που αντιστέκεται. Ταυτόχρονα πρόσκληση για ενσώματη λογιοσύνη, ένα ποιητικό έργο κριτικής και μια αποσπασματική αυτοεθνογραφία της κρίσης υγείας της συγγραφέως κατά τη στροφή της χιλιετίας, το βιβλίο της Ελένης Στεκόπουλος κινείται σε ένα πολύπλοκο πεδίο γλωσσών και σωμάτων, μεταξύ του συμπτώματος και της τέχνης, της διάγνωσης και της σύνθεσης, όψης και μορφής. Η Στεκόπουλος ευθυγραμμίζει τη μέθοδό της με τους θεούς των εντέρων και τους ολιστικούς θεραπευτές, εντοπίζοντας τον συντονισμό μεταξύ τόπων που κυμαίνονται από τη δαιμονική κατοχή και τα παρασιτικά φωνήεντα μέχρι τον βελονισμό και τη ελληνική διασπορά. Ανοίγοντας νέες κατευθύνσεις στην ποίηση και την ποιητική, καθώς και στη λογοτεχνία και την ιατρική, η Στεκόπουλος υποστηρίζει την ποιητική πρακτική του σώματος και μια διαφορετική κατανόηση της θεραπευτικής ισχύος της τέχνης.
(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου Visceral Poetics, ON Contemporary Practice: Oakland, 2016)
Για την Σπλαχνική Ποιητική, γράφει ο Τσαρλς Μπερνστάιν:
«Το λαμπρά προκλητικό, συγκρητικό μανιφέστο της Ελένης Στεκόπουλος αναγνωρίζει την ιδιοπαθή ασθένεια με ιδεολεκτική ποιητική, την παθολογία με ανωμαλία – τη σάρκα του κειμένου και το κείμενο της σάρκας – φέρνοντας σπίτι την ελευθεριακή δυνητικότητα για σπλαχνικές αναγνώσεις του ακατανόητου. Για την Στεκόπουλος, η διάγνωση είναι μια πρακτική της αισθητικής μετάφρασης και η ποίηση μια αναζήτηση για γνώση έξω από τις σακατευτικές αυστηρότητες του δυτικού ορθολογισμού. Γραμμένη σε λυρικές εκρήξεις τηλεγραφικής έντασης, η Στεκόπουλος ακολουθεί τους οδηγούς της, τους Artaud και Metcalf, μέσα από τα πέπλα του πόνου για να ανακτήσει από τα σαγόνια του εκσπλαχνισμού τη δική της ζωή – και τη δική μας.»
«Ήρθαμε σε αναζήτηση του Θεού», είπαν. «Ήταν δύσκολο για μένα να τους εξηγήσω ότι οι αγρύπνιες δεν γίνονταν από την απλή επιθυμία της εύρεσης του Θεού, αλλά γίνονταν με μόνο σκοπό τη θεραπεία των ασθενειών που υποφέρει ο λαός μας.»
Maria Sabina, H ζωή
Η ιατρική ή η μαγική πρακτική ανακουφίζουν την τεχνολογία της γλώσσας. Με αυτήν την έννοια, το έργο των ποιητών και των μεταφραστών της εθνοποιητικής μπορεί να συνεισφέρει στην αναγνώριση της πραγματικής ποικιλίας της ποιητικής γλώσσας σε κάθε κουλτούρα. Η εθνοποιητική, στο κάτω κάτω, δεν υπάρχει μόνο στην προφορική λογοτεχνία ή στις μη δυτικές κουλτούρες· θεωρώ τη γραφή μου πάνω στον συγκρητισμό και την υλική γλώσσα στις ΗΠΑ «εθνοποιητική» ολιστική ιατρική.
Θεραπεία και μαντική, αρρώστια και μύθος – όλα αυτά είναι κατανοητά ως αδιαχώριστα σε πολλές κουλτούρες. Το να ονομάζουμε «ποίηση» τη χρήση της γλώσσας που έχει να κάνει με ενόραση, θεραπεία, τεχνολογία, καλλιέργεια και ιερή τελετή, δεν είναι αναγκαστικά η υπαγωγή μιας ξένης πολιτισμικής πρακτικής στη δυτική λυρική υποκειμενικότητα. Μάλλον είναι κάτι που θα μπορούσε να προεκτείνει ή να αναθεωρήσει τη σύγχρονη έννοια της ποίησης ώστε να μπορέσει να περιέχει το σύνολο της καλλιέργειας, μαγείας, ιατρικής, τέχνης, που έχουν αναχθεί σε μυστικισμό της καθημερινής ζωής από τον εκ-πολιτισμό της ποίησης, που θεωρείται έτσι τεκμήριο –ή ακόμα η εξουσιοδοτημένη, καπιταλιστική υπογραφή– μιας ατομικής φωνής ή θέλησης.
Στη Διάδοση (Dissemination) ο Ντερριντά αποδομεί την πλατωνική χρήση του φάρμακου (ναρκωτικό, γιατρικό, ποτό, ξόρκι, δηλητήριο, γιατρειά, βαφή) ερμητικά επανανακαλύπτοντας τα ομοιοπαθητικά θεμέλια της γραφής. Μια πολυσημία που περιέχει μαγικές ή στερεοτυπικές έννοιες είναι ακόμα εμφανής στη ρίζα mag-, συγγενή στις νεοελληνικές λέξεις που σχετίζονται με το μαγείρεμα, τη μαγεία, το ματζούνι ή το μαγείρεμα ως συνωμοσία. Σχετικό επίσης με αυτήν τη ρίζα είναι το «μαγείρεμα του ωμού» που αντανακλάται στις αγγλικές λέξεις «καλλιέργεια» και «κουλτούρα». Το φάρμακον αναδεικνύει εμφανείς κρυφές λειτουργίες της γλώσσας, όπως επίσης τις διαδόσεις γραφής της ιατρικής, της γεωργίας, της μαγειρικής, κ.λπ. – όλων των ιαματικών λειτουργιών της κουλτούρας.
Η εθνοποιητική αποσταθεροποιεί τη δυτική μεταφυσική. Για μένα, σημαίνει ένα συνεχές πρότζεκτ της καταστροφής των στρωματώσεων μαγείας/επιστήμης, τεχνολογίας/τελετής, ανέκδοτου/εξουσίας, προφορικότητας/εγγραματοσύνης. Ο εγγενής κίνδυνος είναι ότι έτσι οι άλλες κουλτούρες μπορεί να ειδωθούν πρωτίστως ως αυτό που μπορούν να προσφέρουν στη δυτική κουλτούρα – ως μεταγγιστική, ανεφοδιαστική ενέργεια για τις βαλτωμένες ή αποξηραμενες δυτικές μορφές, ή ως βοηθοί της ενθύμησης της χαμένης της υγείας. Τέτοια προβλήματα και ηθικές δεν απειλούν την εθνοποιητική, αφού τη συνιστούν ως πεδίο. Δεν είναι ατύχημα ότι η «ενέργεια» είναι η αλληγορία της ημέρας (dujour) σε αυτήν την εποχή του αίματος για πετρέλαιο, από την αίσθηση της ατομικής ζωτικότητας μέχρι την κατοχή και εξάντληση των ενεργειακών πηγών των άλλων για να γίνουν τα καύσιμα της αυτοκρατορίας. Ειρωνικά βέβαια, η ενέργεια είναι αυτό το καθαυτό πράγμα που βρίσκεται παντού (και πουθενά), ατέρμονη στην ηλεκτρομαγνητική μας γη, η καθαυτή αλληγορία της αλληγορικότητας καθαυτής.
****
Η «υλικότητα» της γλώσσας δεν είναι μόνο η πλαστικότητά της ως μέσον, αλλά οι διαδράσεις της με το περιβάλλον, οι επιδράσεις της στη φυσιολογία και οι δικές της ζωές ως έδαφος ποτισμένο, μολυσμένο, αποσυντεθειμένο, κ.λπ. Αυτό σημαίνει μάλλον αδιαφάνεια παρά διαφάνεια, μυστικισμό παρά επικοινωνία. Γιατί η υλικότητα της γλώσσας –γλώσσα που δεν μπορεί να μειωθεί σε λόγο– δεν σημαίνει μόνο την ύλη των λέξεων ή φωνημάτων ως κάτι πλαστικό ή ζωντανό (ή νεκρό) αυτό το ίδιο. Σημαίνει επίσης ένα πεδίο ενέργειας στον κόσμο που μπορεί να υποστεί βία ή να την εφαρμόσει, που μπορεί να μεταβάλει ή να γιατρέψει σώματα.
Το ότι οι δυτικοί αποξενώνουν τη γλώσσα τους ώστε να τη γευτούν ως μαγεία ή ιατρική είναι εντελώς συσχετισμένο με κάποια εκδρομική αναζήτηση εν-σωμάτωσης. Στον Αρτώ και τον Μέτκαλφ, η γλώσσα είναι επαναφορτισμένη ως σωματική τεχνολογία – θεραπεία, θλίψη, διάγνωση. Αν η κοινοτοπία της μεταμοντέρνας ποιητικής είναι η υλικότητα της γλώσσας, τότε το δώρο της ασθένειας για μένα ήταν η ευκαιρία να τη δοκιμάσω σπλαχνικά. Δεν πίστευα πως η γλώσσα μπορούσε να συμμετέχει στη θεραπεία μου, κάτι που μοιάζει ειρωνεία για μια ποιήτρια. Την ίδια στιγμή έμοιαζε να πιστεύω μόνο στη γλώσσα, και όχι στην ενέργεια του φυσικού μου σώματος. Αλλά ό,τι πίστευα ήταν λόγος και αναπαράσταση. Δεν είχα γνώσηή σπλαχνική γνώση της γλώσσας ως γιατρικό. Ίσως είχα προσηλυτιστεί σε θεωρίες που, μεταστρέφοντας κάθε τι σε σημείο, λειτουργούσαν ως αποδυνάμωση της ακτιβιστικής χρήσης της ποίησης στον κόσμο.
(από το κεφάλαιο: «Γλώσσα και Υλικότητα», σελ. 81,82)
Στα 1902, όταν ο προ-προπάππους μου πέθανε, το γένος του διέσχισε τον κόλπο από το μεσαίο στο ανατολικό δάχτυλο της Πελοποννήσου, οι άνδρες πυροβολώντας από τα πιστόλια τους και οι γυναίκες θρηνώντας από τις βάρκες. Ο γάμος του ήταν εκτός του γένους του, κι έτσι ταξίδευαν έξω από το χωριό που τον υιοθέτησε ώστε να τον πενθήσουν όπως έπρεπε. Οι Μανιάτες θεωρούν τους εαυτούς τους απογόνους των Σπαρτιατών. Αντιστάθηκαν στον χριστιανικό προσηλυτισμό μέχρι τον δέκατο αιώνα, κι επειδή η γη είναι πολύ βραχώδης για πολλή καλλιέργεια, ζούσαν κυρίως από την πειρατεία και την ληστεία. Κάθε γιος που γεννιόταν ήταν ένα «όπλο»· η αξία της νύφης, «δολλάριο για το κανόνι».4 Ο κοινωνικός έλεγχος διεξήγετο με εγκλήματα τιμής.
Στους αρχαίους καιρούς, όταν μια οικογένεια εξοριζόταν, πήγαινε σε κάποια από τις αποικίες, όπως τη Σικελία ή την Κορσική. Οι Μανιάτισσες ήταν περίφημες για την περίτεχνη θρηνητική τους ποίηση, τα μοιρολόγια (τραγούδια της μοίρας). Είναι οι φύλακες και, συνεπώς, οι ερμηνεύτριες ζωής και θανάτου, καταγραφείς του πόνου και της εξορίας.
Είτε πρόκειται για υπερβολικό ποτό είτε για πολύ γρήγορη οδήγηση, είτε για δημιουργία καβγάδων με μαχαίρια ή πιστόλια, οι άνδρες κανονικά λέγεται ότι εμπλέκονται σε περισσότερες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές από τις γυναίκες. Αλλά γιατί να ανησυχούν οι γυναίκες, αφού τα σώματά τους συχνά πραγματώνουν την αυτοκαταστροφή αυτά τα ίδια για εκείνες;5
Οι γυναίκες αναπτύσσουν αυτοάνοσα πολύ περισσότερο από τους άνδρες. Μια θεωρία: κατά την εγκυμοσύνη, στην ανταλλαγή των κυττάρων, μια γυναίκα μπορεί να αναπτύξει αντισώματα στο έμβρυο, κάτι που την κάνει πολύ πιο επιδεκτική σε μελλοντικό αυτοάνοσο.
Από ανοσολογικής πλευράς, το έμβρυο είναι ένας «όγκος» στον οποίο το σώμα της γυναίκας θα έπρεπε μανιωδώς να επιτεθεί.6
Κάθε γυναικείο εσωτερικό αναπαριστά τον κόσμο ως απόσπασμα ενός όλου… Θρηνητικές επιτελέσεις, μαντική, προφορική ιστορία, γυναικείος λόγος και σωματικές πρακτικές είναι η υπόδυση των ανταλλαγών ανάμεσα στο αποσυνδεδεμένο τμήμα (την εσωτερικότητα της γυναίκας) και το όλον (κοσμολογική εσωτερικότητα).7
Υπάρχει και μια άλλη θεωρία των γυναικείων αυτοάνοσων νοσημάτων. Ένα μητρώο της οικογένειας. Όταν οι άνδρες σκοτώνουν ο ένας τον άλλον, οι γυναίκες καταγράφουν τη σύγκρουση. Το οικοσύστημα είναι πλήρες μιμήσεως και τραγικής υπόδυσης. Αυτή είναι η φύση του. Αυτο-καταστροφή – αλλά ποια άλλη ρητορική μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στην Αμερική, όπου το δικαίωμα στην επιλογή θα απειληθεί απ’ οτιδήποτε λιγότερο από οντολογικό ατομικισμό και αυτo-πεποίθηση.
Εγκυμοσύνη, μια διπλή κατάσταση που συγχέει τον μιλιταρισμό του εγώ και του μη εγώ.
Οι Μανιάτισσες συχνά πολεμούσαν δίπλα στους άνδρες.
Καημένο πλατάνι, λέει το τραγούδι. Πες μου τι βλέπεις.
Λακωνικά αποσπάσματα – από αυτά καλλιεργείς μια εντροπική αυτοεθνογραφία.
Στη διασπορά η πατρίδα δεν είναι πλέον βέβαιη, και του καθενός το ίδιον πρόσωπο γίνεται η έδρα του έθνους. Ποιο είναι ντόπιο και ποιο άλλο, εξαρτάται από την ακτή.
Νοσταλγία, η ελληνική αισθητική: επιστροφή, και το δεύτερο σύνθετο του άλγους, συνδεδεμένο σαν ένα πόδι που σέρνεται
Ο Γερμανός γιατρός ήθελε να μάθει πότε έφτασαν, ως εάν μπορούσε να χρονολογήσει γενετικά τη δυσφορία της οικογένειας. Εκατό χρόνια δεν είναι μεγάλη απόσταση. Μια συγκίνηση μπορεί να μετεωριστεί αενάως. Το ευαίσθητο σώμα, το αυτοάνοσο σώμα, είναι ένα ποίημα αόριστης αντιφωνίας. Δίγλωσσης αναπαραγωγής.
Οι Πέρσες ζήτησαν γη και ύδωρ, και οι Σπαρτιάτες απάντησαν «Μολών Λαβέ!».
(από το κεφάλαιο: «ΛΑΚΩΝΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ», σελ.221-222)
………………………………………
Η Ελένη Στεκόπουλος γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, με καταγωγή από τα Κύθηρα, τη Λακωνία και τη βόρεια Εύβοια. Είναι συγγραφέας τού Visceral Poetics (ON Contemporary Practice, 2016), ένα πειραματικό λόγιο έργο για τον Antonin Artaud, την ποίηση, τη μετάφραση, την ιατρική και την εθνογραφία. Έχει επίσης εκδώσει μια συλλογή ποίησης, Στρατιές συμπόνιας (Armies of Compassion, Palm Press, 2010), και ένα chapbook, Daphnephoria (Compline, 2012). Τον Οκτώβριο του 2018, η Στεκόπουλος ήταν υπότροφος του Outsider Writing Project στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο ως ποιήτρια και μελετήτρια τoυ Antonin Artaud. Πρόσφατα ολοκλήρωσε ένα βιβλίο από δοκίμια και διαλέξεις, απόρροια της επιμέλειας σειράς εκδηλώσεων με θέμα «Η ποιητική της Eπούλωσης», που είχε διοργανώσει στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο. Αυτή την περίοδο γράφει δοκίμια για τη μετανάστευση, τη διασπορά και την εξερεύνηση του τόπου, την επιτέλεση και το θεραπευτικό τοπίο στην Ελλάδα. Διδάσκει συγκριτική λογοτεχνία και γραφή στο Σαν Φρανσίσκο.
? στα ελληνικά στο πρωτότυπο κείμενο
? Από τους πιο γνωστούς serial-killers της Αμερικής στις δεκαετίες 1970 έως 1990.
3 . Το Popol Vuh είναι το ιερό βιβλίο των Μάγια για την Αυγή της Ζωής: Popol Vuh: The Definitive Edition of The Mayan Book of The Dawn of Life and The Glories of Gods and Kings (αγγλική μετάφραση από τον Dennis Tedlock).
4 . Seremetakis, Nadia, The Last Word: Women, Death and Divination in Inner Mani, 31.
5 . Natalie Angier, “Researchers piecing together Autoimmune Disease Puzzle,” New York Times (19 June 2001).
6 ..Emily Martin, Flexible Bodies: Tracking Immunity in American Culture From the Days of Polio to the Age of AIDS (Boston Beacon Press, 1994), 59
7 . Seremetakis, The Last Word: Women, Death and Divination in Inner Mani, 89.
ΦΡΜΚ, για μια σύμπραξη των τεχνών 
Σχολιάστε