ΦΡΜΚ, για μια σύμπραξη των τεχνών

Τι σημαίνει για σας «πολιτική ποίηση»; Υπάρχει «καλή» ή «κακή» πολιτική ποίηση; Με ποιον τρόπο παίρνετε πολιτική θέση στο έργο σας;

Δήμητρα Κωτούλα

Aνέκαθεν η ποίηση εκφωνούσε τη «σιγώμενη φωνή αυτού το οποίο βαθύτατα μας ενδιαφέρει» (Κυριαζόπουλος). Τον λόγο εκείνο που σε μια πρώτη ματιά φαίνεται να μην έχει καμία σχέση με κοινωνικούς/κοινωνιολογικούς, οικονομικούς/οικονομολογικούς,πολιτισμικούς/καλλιτεχνικούς,θρησκειολογικούς/θεολογικούς ή όποιους άλλους «λόγους», πόσο μάλλον με ό,τι είθισται να ορίζουμε «πολιτικό» και τον λόγο του. Πραγματικός, στον πυρήνα όλων αυτών, αφουγκραζόμενος δηλαδή και τη σιωπή τους, ο λόγος της ποίησης ανέκαθεν καλείται να βγάλει τον άνθρωπο από την ύπνωση. Κατεξοχήν έργο του είναι να τον ασκεί στην ευθύνη: ευθύνη στον τρόπο που προσλαμβάνει τον και απευθύνεται στον κόσμο, που ζει τον ρυθμό των πραγμάτων και διαχειρίζεται το φως ή το σκοτάδι τους.

Ξεπερνώντας, κατά παράδοση, τον δημιουργό της, η ποίηση δεν ταυτίζεται ακριβώς με το έργο που παράγει. Ως πράξη και στάση ζωής μάλλον, παρά γραφής, ορθότερα ως ήθος ζωής και όχι μόνο γραφής, ανοίγει το ατομικό δημόσιο.

Δεν θα μπορούσα να ορίσω επακριβώς το «πολιτικό», όπως πολλοί ειδικότεροι και ουσιαστικότεροι από εμένα. Αν, ωστόσο, δημιουργία σημαίνει «έργο που πράττεται για τον δήμο», δεν τίθεται, νομίζω, καν θέμα για τη σχέση της καλλιτεχνικής δημιουργίας εν γένει και της ποίησης ειδικότερα, με τις εκάστοτε κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Το μέγα θέμα που θα πρέπει να μας απασχολήσει είναι κατά πόσον η ποίηση, πέρα από οποιαδήποτε θεματολογία, ύφος, κριτικούς/αξιολογικούς χαρακτηρισμούς ή ιστορικές περιοδολογήσεις, εκπληρώνει τον προορισμό της: διευρύνει, δηλαδή, τα όρια και τις διαστάσεις του ανθρώπινου. Κατά πόσον, εν τέλει, μη όντας, φύσει και θέσει, μιαν απλή ψευδαίσθηση, ένας περισσότερο ή λιγότερο ευχάριστος ή κουραστικός ψίθυρος, μπορεί επιτακτικά και, γιατί όχι, ακόμη και ενοχλητικά να μας υπενθυμίζει ότι ίδιον της ανθρώπινης υπόστασής μας είναι να μας ενδιαφέρει αυτό που βαθύτατα μας αφορά, αλλά εκβιαστικά, σχεδόν, αρνούμαστε, τις περισσότερες φορές, να διαχειριστούμε υπεύθυνα: δηλαδή, η σχέση μας με τον Άλλο. Και είναι αυτό ακριβώς που εγώ προσωπικά θα όριζα ως κατεξοχήν «πολιτικό». Ιδωμένος έτσι, υπ’ αυτό το πρίσμα, ο ποιητικός λόγος δεν μπορεί παρά να «εγκαθιδρύει και την παραμικρή αναπνοή μας ως πολιτική πραγματικότητα».

«Όλα θα μπορούσαν να παραλειφθούν/ εκτός από ένα:/ ο ουρανός ανοίγει τα ανθεκτικά του φύλλα/ σαν πορτοκάλι/ θυμήσου:/ μπορούμε πάντα να προστρέχουμε σ’ αυτόν/ σε περίπτωση αμφιβολίας/ ή πείνας». Δεν είμαι βέβαιη αν παίρνω πολιτική θέση στην ποίησή μου. Ξέρω, όμως, ότι, εντελώς συνειδητά, αν κάτι ανέκαθεν προσπαθούσα με τους στίχους μου, ήταν να διατηρήσω ανοιχτή στο παιχνίδι του κόσμου, ιδίως σε χαλεπούς δημόσιους ή ιδιωτικούς καιρούς, τη δυνατότητα καταφυγής κάτω από έναν ουρανό πιο ανθρώπινο, «ότι ποτέ δεν παραιτήθηκα από την προσπάθεια να κάνω τους ίδιους τους ίσκιους ανθρώπινους».Υπ’ αυτή την έννοια και μόνο θα με τιμούσε αν η ποίησή μου χαρακτηριζόταν «πολιτική».